تبلیغات
الهی به امید تو ...

الهی به امید تو ...
اللهم عجل لولیك الفرج... 
قالب وبلاگ
نویسندگان
نظر سنجی
بهر ظهور مهدی زهرا صلوات ...






سنگ‌كلیه، ‌ذرات‌كوچك‌وسختی‌ است كه‌در یك ‌یا هر دو كلیه‌تشكیل‌شده‌و گاهی‌به‌داخل‌ حالب‌ها (لوله‌های‌عضلانی‌باریكی‌كه‌ادرار را از كلیه‌ها به‌مثانه‌منتقل‌می‌كنند) انتقال‌می یابند. سنگ‌كلیه‌از نظر اندازه‌از یك‌دانه‌شن‌تا حدود یك‌توپ‌گلف‌متغیر بوده‌و ممكن‌است‌منفرد یا متعدد باشد.سنگ‌كلیه‌معمولا بزرگسالان ‌بالای‌30 سال‌از هر دو جنس‌را مبتلا می‌سازد ولی‌در مردان‌شایع‌تر است‌.این سنگ ها وقتی در طول مجرای ادراری حركت می‌كنند درد شدیدی را ایجاد می كنند.در بیماران مظنون به سنگ كلیه ، ارزیابی های مختلف رادیوگرافی صورت می‌گیرد.انواع رادیوگرافی شامل فیلم شكمی ساده،فیلم توموگرافی، اولتراسونوگرافی و CT Scan اسپیرال هستند. در این مقاله به بررسی جداگانه هریك ازاین روش ها پرداخته شده است و مزایا و معایب هریك از این روش ها ذكر شده است.

كلیه ها اندام های حیاتی هستند كه برای دفع مواد زائد خون ، تنظیم تعادل الكترولیتی و فشار خون و تحریك ساخت سلول های قرمز خون ضــروری هـسـتـنــد. سـنــگ كـلـیــه از مـشـكــلات دردناك و رایج پزشكی است.
با ته نشین شدن مواد معدنی همراه با پیدایش یك پروتئین در كلیه ، سنگ كلیه ایجاد می شود. بــعـــد از عــفـــونـــت هـــای ادراری و اخـتــلالات پـروستات، تشكیل سنگ های ادراری سومین مشكل شایع دستگاه ادراری محسوب می شود. شـایـع ترین آن ها، سنگ های كلسیمی است. حدود 85-80% سنگ ها حاوی كلسیم هستند. دسـتـه ‌دوم سـنـگ هـا، سـنگ های استرووایت ( Struvite) یـا عـفـونـی هـسـتـند. سنگ های اسید اوریكی كمتر از 5% ‌سنگ های ادراری را تشكیل داده و معمولا در مردان مشاهده می شوند. از سـایـر سـنـگ هـا مـی تـوان انـواع ‌سـیـسـتـئـیـنی و گزانتینی را نام برد كه به دنبال نقائص مادرزادی متابولیسم، ایجاد می شوند. همچنین انواع نادر به صورت سنگ های سیلیكاتی نیز وجـود داشتـه كـه معمـولا بـه دنبـال طـولانـی مـدت آنتـی‌اسیدهای حاوی سیلیكا رخ می‌دهند یا سنگ های تریامترنی كه با مصرف داروهای ضد فشار خون حاوی تریامترن مرتبط هستند.
سنگ های كوچك هنگامی كه از كلیه به سمت مثانه حركت می كنند باعث ایجاد درد می شوند. در حالی‌كه سنگ های بزرگ ممكن است در كلیه یا مثانه گیر كنند و منجر به درد ، عفونت و آسیب به كلیه شوند.

روش های تشخیص سنگ


‌معاینه فیزیكی

برای یك بیمار مظنون به سنگ كلیه ، یك معاینه كامل وتمام ضروری است. در اطراف شكم بیمار باید معاینه به دقت صورت بگیرد. مخصوصا در ناحیه پهلوها.

‌ارزیابی آزمایشگاهی
بیمار دارای سنگ كلیه معمولا به دلیل دیدن خون در ادرار یا درد شدید در ناحیه كمر و پهلو به پزشك مراجعه می كند و پزشك با پرسیدن سوالاتی در مورد سابقه پزشكی و تاریخچه خانوادگی بیمار معاینات فیزیكی را هم انجام می دهد. به علاوه آزمایش آنالیز ادرار و كشت ادرار به پزشك كمك می كند تا نـوع سنـگ و وجـود یـا عـدم وجـود عفـونـت را تشخیص دهد.
‌اگر بیماری مظنون به سنگ كلیه است برای بـــررســـی وجـــود ســنــگ و هـمـچـنـیــن بــررســی روش‌هـای درمـانـی ارزیـابی رادیوگرافی مورد نیاز است.

 

روش های رادیوگرافی سنگ كلیه


فیلم شكمی ساده

تقریباً 90% سنگ های مجاری ادراری تیره و مـبـهـم هـستند و باید آن ها را روی (KUB) فیلم شـكـمی ساده تصویر نگاری كرد (رادیوگرافی كلیه ، حالب و مثانه) (‌شكل1.)
رادیــوگــرافــی مـعـمــولا قــابـلـیـت نـشـان دادن سنـگ‌هـای بـزرگ را دارد. علـت ایـن‌ است كه ســنــــگ‌هــــای كــــوچــــك‌تــــر مـعـمـــولا مـبـهـــم و غیرواضحند یا با قرار گرفتن در موقعیت هایی در پشت دنده‌ها و مقاطع ستون فقرات از میدان دید خارج می‌شوند.

مزایای رادیوگرافی ساده
1)از یك فیلم استفاده می شود.
2)سنگ های بزرگ كلیوی را آشكار می كند.
3)بـیـشـتـر سـنـگ هـا دارای اجـزای كـلـسیمی هـسـتـند و به واسطه رنگ سفیدشان می توانند توسط KUB نشان داده شوند.
4)یـك روش سریع و ارزان قیمت است كه اغـلــب مــی تــوانــد انـدازه و تـعـداد سـنـگ هـا را مشخص سازد.

معایب KUB
1)تشخیص درست و دقیق را محدود می كند.
2) سنگ های كوچك ممكن است غیر واضح یا خارج از دید باشند (سنگ های كوچك‌تر از mm2 ممكن است تشخیص داده نشوند.)
3)رسوبات معمولی شكمی (كبد، پانكراس، مثانه، ورید یا شریان های اصلی و غضروف های ضلعی) ممكن است به جای سنگ های مجاری ادراری به نظر برسند.
4)سنگ های غیر رادیو اوپك (اشعه را جذب می كنند) ممكن است دیده نشوند.
5)سنگ های اسید اوریك دیده نمی شوند.
فیلم شكمی ساده به عنوان یك روش مهم در آشكـار سـازی سنـگ های بزرگ مجرای ادرار بررسی می شوند، زیرا تقریباً 90% سنگ ها رادیو اوپكند.

پیلوگرام و توموگرافی درون وریدی (IVP)
پیلوگرام درون وریدی همان یوروگرام درون وریدی یا یوروگرافی ترشحی است كه یك روش انتخابی برای ارزیابی رادیوگرافیك بیماران مظنون به سنگ مجاری ادراری است و در واقع یك نوع تست X-Ray است كه می تواند اندازه ، شكل و موقعیت دستگاه دفع ادرار ، شامل مجاری ادراری و كلیه ها را نشان دهد.
IVP می تواند با یك رادیوگرافی ساده از مجاری ادراری وجود رسوبات و همچنین ارتباط آناتومیكی ‌مجاری ادراری با رسوبات را تشخیص دهد (شكل2.)
در این روش یك ماده رنگی به سیاهرگ بیمار تزریق می شود كه با سیستم دفع ادرار تركیب می شود و توسط X-Ray قابل روِیت است.سپس طی فاصله های زمانی یك سری تصاویر X-Ray گرفته می شود. یك سری از تصاویر قبل از تزریق ماده كنتراست زا و یك سری بعد از آن گرفته می شود. رنگ به پزشك اجازه می دهد تا موقعیت سنگ، وجود انسداد، آناتومی دستگاه دفع ادرار و رادیو لوسنت یا رادیو اوپك بودن سنگ را بررسی كند.

مزایای IVP
1)تشخیص رابطه آناتومیك سیستم دفع ادرار با رسوبات آهكی
2)اثبات وجود یا عدم وجود انسداد مجاری ادراری
3)دید خوب از سیستم دفع ادرار
4)توانایی تشخیص سنگ های اسید اوریك
5)توانایی ارزش گذاری كلیه سمت مخالف
6)پس از بررسی ، هیچ گونه اشعه ای در بدن باقی نمی ماند.
7)ماده حاجب به سادگی دفع می شود.

معایب IVP
1)نادیده گرفته شدن سنگ های كوچك
2)حركت سنگ‌ها منجر به ادم یا ورم در (UVJ) مجاری ادراری می شود و در این فیلم ممكن است سنگ ساكن به نظر برسد.
3)تابش اشعه یونیزه شده
4)كیفیت مطالعه ممكن است با عواملی نظیر قولنج روده باریك ، خطای تكنیسین و... كاسته شود.
5)خستگی و ناراحتی ایجاد شده در اثر فیلم گرفتن متوالی و طولانی
6)اگر IVP برای سنگ های مسدود كننده منفی باشد ، ممكن است منجر به تشخیص علل دیگر خارج از مجاری ادراری برای دردهای تیز پهلو نشود.
7)حـســاسـیــت هـای مـربـوط بـه مـاده كنتـراسـت زای درون وریـدی (واكنـش هـای نامطلوب شامل خارش، ضعف كلیوی)
8)برای افراد با كلیه ضعیف نمی توان از آن استفاده كرد.

اولتراسونوگرافی
اولـتـراسـونـوگرافی یك تكنولوژی مهم در تشخیص سنگ كلیه است. حساسیت سونوگرافی اندكی بالاتر از فیلم شكمی ساده است.سنگ كلیه به وسیله اكوژنیسیت نشانه گذاری شده و سایه اكوستیكی تشخیص داده می شود (شكل3.) كوچك‌ترین سایز سنگ ها كه با این روش تشخیص داده می شوند با ترانسدیوسر MHz5/3-25/2 نهایتا cm0.5 هستند و ترانسدیوسری در محدوده MHz 10-6 برای مشخص كردن سنگ هایی به كوچكی mm3 مناسب است.
اولتراسونوگرافی كلیه یك روش تصویربرداری است كه بدون تابش اشعه یا استفاده از مواد كنتراست زا اطلاعات آناتومیك از بدن ارائه می دهد و به عنوان روشی مفید برای نشان دادن سنگ های كلیه و ارزیابی هیدرونفروسیس در بیماران مشكوك به سنگ به كار می‌رود. در بیشتر مراكز درمانی اولتراسوند برای تشخیص سنگ كلیه دربیمارانی كه كنتراست درون وریدی یا پرتودرمانی مضر است ، كارامد است. با این وجود به ندرت از اولتراسوند در ارزیابی اولیه بیماران با درد پهلو استفاده می شود.

مزایای اولتراسوند
1)اطلاعات آناتومیك خوب از كلیه در دوره زمانی كوتاه
2)عدم نیاز به تابش پرتو
3)عدم نیاز به مواد كنتراست زای درون وریدی
4)اولتراسوند در بیماری های زنان بی خطر محسوب می شود.
5)بهترین تست برای زنان باردار

معایب اولتراسوند
1-تصویر برداری ضعیف از رسوبات یا مسدود كنندگی سنگ ها در مجاری ادراری
2-نداشتن ارزیابی از عملكرد كلیه
3-نیاز به پر بودن مثانه برای دید دقیق از UVJ
4-نقش محدود در تشخیص پاتولوژی های دیگر به غیر از سنگ های كلیه
5-سنگ های كوچكی كه موجب انسداد نمی شوند را نشان نمی دهد.
CT Scan مارپیچ (اسپیرال)
CT اسكن اسپیرال بدون كنتراست، بهترین تست برای تشخیص سنگ كلیه است. این روش، مدت زمانی معادل نصف زمان CT Scanهـای استـانـدارد صرف می كند با این حال تصاویر بهتری از كلیه ها و ارگان های دیگر و دیدهای متفاوتی از ارگان ها فراهم می‌كند.
CT اسكن با توجه به تشخیص سنگ حالب،‌ روشی مهم محسوب می شود (شكل4.)
این روش علاوه بر سنگ های اسیداوریك، توانایی تشخیص سنگ های رادیولوسنت را نیز دارد. برخلاف اولتراسوند، CT می تواند مجاری ادراری را بـه طـور كامل نشان دهد و بین علل مختلف مسدودیت مجرا اختلاف قائل شود.
بنابراین هم سنگ‌های رادیو مینسنت و هم سـنـگ هـای رادیـو اوپـك بـه راحتـی نشـان داده مـــی‌شـــونـــد و عــلـــت انـســداد مـجــاری ادراری مشخص می شود. CT scan می تواند سنگ هایی به كوچكی mm3 را مشخص سازد.

مزایای CT scan
1)سرعت و دقت بالا
2)مقاطع تصویری باریك كه می‌توانند منجر بـه نـشـان دادن سـنـگ های كوچك در مجاری ادرار شود.
3)ساختار چند بعدی و سه بعدی مجرای دفع ادرار قابل مشاهده است.
4)انجام آن بسیار سریع تر از IVP است.
5)ریسك های واكنش كنتراست با این روش حذف می شود.
6)هـــم ســنـــگ هـــای رادیـــو لـــوسـنــت و هــم سنگ‌های رادیو اوپك قابل مشاهده هستند.
7)پرتو تابیده شده برابر یا كمتر از IVP است.
8)قابلیت كمك به تشخیص دردهای پهلو كه بـــا عـــوامـــل خـــارجـــی از مــجــرای ادرار ایـجــاد می‌شوند.
9)تصویر برداری كامل از سیستم دفع ادرار ( شـامـل كـلیه سمت مخالف) می تواند به نحو مطلوبی در كمتر از 5 دقیقه انجام بگیرد حال آنكه در IVP به طور متوسط 80 دقیقه لازم است.
10)نـیاز به آزمایش خون جداگانه ندارد. كه بـرای بـیـمـاران اورژانـس اجازه كار سریع تر را می‌دهد.
11)تصویر برداری دقیق از سنگ ها در تصاویر محوری و تصویر اسكات CT در یك مد مشابه با رادیو گرافی
12)بـــا اســتــفـــاده از تــكــنـیــك نـقـشــه بــرداری كامپیوتری، سنگ های اسید اوریك با درجه رقیق شدگی كم می توانند از استر وایت و سنگ های اسید اوكسالات متمایز شوند.
13)می توان از ارگان های مجاور هم تصویر برداری كرد.

معایب CT scan
1)توانایی تشخیص سنگ‌های كمیاب رحمی از موكو پروتئین و فیبرها را ندارد.
2)عدم توانایی در تشخیص سنگ های كریكسیوان
3)عدم تهیه اطلاعات فیبرو لوژیك صحیح از درجه انسداد در بیماران كلیوی
4)نمی تواند كل مجموعه را برای ارزیابی هماتوریا نمایش دهد.
5Spiral CT) به علت نیازمند بودن به زمانی برای مرور عكس ها توسط رادیولوژیست یا تكنیسین منجر به اتلاف وقت می شود.

بحث و نتیجه گیری
در این مقاله به بررسی و تحلیل روش های رادیوگرافی در تشخیص سنگ كلیه پرداختیم. به طور معمول اولین اقدام پزشك در مورد بیماران مظنون به سنگ كلیه، استفاده از سونوگرافی است. همچنین در موارد اورژانس و برای كودكان و زنان باردار نیز نخستین گام تشخیصی برای بررسی وجود سنگ استفاده از اولتراسونوگرافی است. این روش یكی از كم تهاجم ترین روش های مورد استفاده است. در موارد بسیاری به علت نارسایی های سونوگرافی، امكان تشخیص صحیح سنگ، میسر نیست. در این حالت پزشك از روش های تشخیصی مبتنی برX-ray استفاده می كند. در اغلب موارد IVP منجر به تشخیص صحیح و مفیدی از سنگ و محل انسداد می شود.
در میان موارد ذكر شده ، كاربردی ترین و دقیق ترین روشی كه می توان در تشخیص سنگ كلیه، محل انسداد و دیگر پاتولوژی های كـلـیــه و مـجــاری ادراری انـجـام داد، استفـاده از CT Scan اسپیرال است. این روش اغلب معایب و ناتوانی های روش های دیگر، از قبیل ناتوانی در تـشـخـیـص انـواع خـاصـی از سـنـگ هـا، قرار گرفتن تحت دوز اشعه یا تزریق ماده حاجب و... را مرتفع می سازد. با این وجود به علت هزینه بر بــودن بــه طـور مـعـمـول در مـوارد خـاص مـورد استفاده قرار می گیرد


منابع:

ماهنامه تخصصی مهندسی پزشکی
www.urologystone.com
www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=ivp
www.webmd.com/kidney-stones/kidney-stones-exams-and-tests
www.urologychannel.com/kidneystones/diagnosis.shtml
www.cure-kidney-stones.com
www.urostonecenter.com/evaluation.asp
www.healthcentral.com‏
www.kidney-stones-remedies.net/ct-scan-for-kidney-stones.php
www.treatkidneystones.com/kidneystones
http://ezinearticles.com/?CT-Scan-For-Kidney-Stones&id=1827963


 




طبقه بندی: کلیات پزشکی،
دنبالک ها: ماهنامه مهندسی پزشکی،
[ پنجشنبه 17 اسفند 1391 ] [ 10:23 ب.ظ ] [ علی پور ]
.: Weblog Themes By SibTheme :.

درباره وبلاگ


با سلام به تمامی دوستان خوبم که به وبلاگ من سر می زنند...
من کاردان بهداشتم که با توجه به علاقه ای که به مطالب پزشکی دارم این وبلاگ را راه اندازی نمودم.
(البته تمامی مطالب از منابع و رفرنس های معتبر جمع آوری شده اند)
اللهم عجل لولیک الفرج

آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
بانك اهداكنندگان سلولهای بنیادی ایران